Müzik Sözlüğü

Aynı anda çalan üç veya daha fazla notanın birleşimi. Majör akorlar genelde neşeli, minör akorlar hüzünlü duyulur.

Bir enstrümanın notalarını standart frekanslara göre ayarlama işlemi. Klasik orkestralar La (A) notasını 440 Hz olarak akort eder.

Bir akorun notalarının arka arkaya çalınması. İtalyancada "arp gibi" anlamına gelir.

Bir notayı yarım ses aşağı indiren işaret (♭). Örneğin "Si bemol" notası, normal Si'den yarım ses pesdir.

Beats Per Minute (Dakikadaki Vuruş). Bir parçanın temposunu ölçer. Yavaş bir ballad 60-80 BPM, dans müziği 120-130 BPM, drum and bass 160+ BPM.

Bir notayı yarım ses yukarı çıkaran işaret (♯). "Fa diyez" notası, normal Fa'dan yarım ses tizdir.

Belirli bir kuralla sıralanmış nota dizisi. Majör ve minör gam, Batı müziğinin temelini oluşturur.

Türk klasik müziğinde kullanılan ezgi sistemi. 600'den fazla makam tanımlanmıştır; en bilinenleri Hicaz, Uşşak, Rast, Saba.

Bir parçanın akılda kalan ana ezgi çizgisi. Genelde tek bir enstrüman veya vokal tarafından çalınır/söylenir.

Belirli bir frekansa karşılık gelen ses. Batı müziğinde 12 nota vardır: Do, Do#, Re, Re#, Mi, Fa, Fa#, Sol, Sol#, La, La#, Si.

Bir notanın frekansının iki katı. La 440 Hz ise bir oktav yukarısı 880 Hz'dir. Aynı isimde ama daha tiz/pes ses verir.

Aynı anda birden fazla bağımsız ezgi çizgisinin çalınması. Bach'ın füglerinin temeli.

Müzikteki vuruşların düzenli tekrarı. 4/4, 3/4, 6/8 gibi ölçü birimleriyle ifade edilir.

Müziğin hızı. Andante (yavaş), Moderato (orta), Allegro (hızlı), Presto (çok hızlı) gibi İtalyanca terimlerle de ifade edilir.

Bir parçanın merkez aldığı nota ve gamı. "Do majör tonalitesi" denildiğinde Do notası merkez ve majör gam kullanılıyor demektir.

Bir notayı çalarken küçük frekans dalgalanmaları yapma. Vokalistler, kemancılar ve gitaristler ifade için kullanır.

Bir mekânın çevresel sesi. Müzik kayıtlarında alkış, fısıltı gibi sahne hissi katan sesler.

Sesin bir mekânda nasıl davrandığını inceleyen bilim. Konser salonu tasarımının temel disiplini.

Ses şiddetini ölçen logaritmik birim. Her 10 dB artış sesin 10 katına çıkması demektir. Fısıltı ~30 dB, normal konuşma ~60 dB, rock konseri ~110 dB.

Ses dalgalarının saniyedeki titreşim sayısı, Hertz (Hz) ile ölçülür. İnsan kulağı 20 Hz - 20.000 Hz arasını duyar.

Frekansın birimi. 1 Hz, saniyede bir titreşim demektir. Müzikteki notalar Hz ile ifade edilir.

Ses dalgalarının duvarlardan birden fazla kez yansımasıyla oluşan kuyruk efekti. Konser salonlarının "büyük ses" hissi vermesinin sebebi.

Bir cismin kendi doğal frekansında titreşmesi. Sopranonun bardağı kırması bu olayın sonucu.

Bir sesin tek bir geri yansıması. Reverb'den farklı olarak ayrı ayrı duyulan tekrarlardır.

Digital Audio Workstation. Bilgisayarda müzik üretmek için kullanılan yazılım. Logic Pro, Ableton Live, FL Studio, Pro Tools, Cubase başlıcaları.

Müzik üretiminin son aşaması. Tüm parça karıştırıldıktan sonra final ses dengesi, ses yüksekliği ve kalite kontrolü yapılır.

Birden fazla ses kanalının (vokal, gitar, davul vs.) ses dengesi, panorama ve efektlerini ayarlayarak tek bir parçaya dönüştürme.

Musical Instrument Digital Interface. Müzik aletleri arası dijital iletişim standardı. Ses değil, "şu nota şu zamanda çalsın" bilgisi taşır.

Bir kaydın küçük bir parçası, başka müziklerde kullanılmak üzere alınmış kesim. Hip-hop ve elektronik müziğin temelinde yatar.

Müzikal olayları (notalar, akorlar) zaman çizgisinde sıralayan yazılım veya donanım. DAW'ların temel özelliği.

Elektronik olarak ses üreten enstrüman. 1960'larda Robert Moog'un icatlarıyla popülerleşti.

İnsan sesini robotik veya enstrüman gibi dönüştüren cihaz. Kraftwerk gibi gruplar müziğe getirdi.

Vokal pitch düzeltme yazılımı. Petrol arama mühendisi Andy Hildebrand tarafından 1990'larda geliştirildi.

Ses dinamiğini sıkıştıran efekt. Çok yüksek ve çok sessiz bölümler arasındaki farkı azaltır.

Sesi belli bir süre geciktirip tekrar çalan efekt. Yankı hissi yaratır, ritmik desenler için kullanılır.

Sesi bilinçli olarak kirletme efekti. Rock ve metal gitarın karakteristik "patlamış" sesi bu sayede oluşur.

Belli frekansları artırma veya azaltma cihazı. Bas, mid, treble ayarları en basit EQ'dur.

Sesin hafifçe gecikmiş bir kopyasıyla karıştırılarak "süpürme" efekti yaratan efekt. 60-70'ler psychedelic rock'ın imzası.

Doğal mekân yansımasını taklit eden efekt. Plate, hall, room gibi tipleri vardır.

Atmosferik, melodisi az, dokuya dayalı müzik türü. Brian Eno tarafından 1970'lerde tanımlandı.

19. yüzyıl sonunda New Orleans'ta doğan müzik türü. Doğaçlama, swing ritim ve karmaşık akorlar başlıca özelliklerdir.

Electronic Dance Music. Şemsiye terim olarak techno, house, trance, dubstep gibi alt türleri kapsar.

1973'te New York Bronx'ta doğan müzik türü. Rap vokal, sample tabanlı ritim ve DJ kültürü temel öğeleridir.

Düşük sadakatli (low fidelity) ses estetiği. Vinil çıtırtısı, kaset uğultusu gibi "kusurlar" bilinçli olarak korunur.

1970'lerin ortasında New York ve Londra'da doğan ham, hızlı ve enerjik rock türü.

Jamaika'da 1960'larda doğan müzik türü. Off-beat ritim ve toplumsal mesajlar başlıca özelliklerdir. Bob Marley en bilinen temsilcisi.

2000'lerin başında ABD Güneyi'nde doğan hip-hop alt türü. Karakteristik "808" basları ve hızlı hi-hat'larla tanınır.

2010'larda doğan internet odaklı müzik türü. Yavaşlatılmış 80'ler-90'lar pop sample'ları ve nostaljik estetik.

Amplitude Modulation. Radyo sinyalinin genlik değişimiyle bilgi taşıdığı yayın türü. Düşük kalite ama uzak mesafe.

Saniyede aktarılan bit sayısı. Müzik kalitesini belirler. 128 kbps standart, 320 kbps yüksek kalite MP3'tür.

Coder-Decoder. Sesi sıkıştırmak ve açmak için kullanılan algoritma. MP3, AAC, OPUS, FLAC başlıca codec'lerdir.

Frequency Modulation. Frekans değişimiyle bilgi taşıyan yayın türü. AM'den çok daha temiz ses verir, müzik yayını için tercih edilir.

iPod ve broadcast kelimelerinin birleşimi. RSS feed üzerinden dağıtılan, istenilen zaman dinlenebilen ses içeriği.

Tam indirilmek yerine canlı olarak akıtılan medya. Spotify, YouTube ve internet radyoları stream tabanlıdır.

Advanced Audio Coding. MP3'ün ardılı, yaklaşık %30 daha verimli ses formatı. Apple ve YouTube tercih eder.

Free Lossless Audio Codec. Kayıpsız ses sıkıştırma formatı. Audiophile dinleyiciler için tercih edilir.

MPEG-1 Audio Layer III. 1993'te tanımlanan ve dijital müzik dağıtımını mümkün kılan ses sıkıştırma formatı.

2012'de tanımlanmış modern ses codec'i. Düşük gecikme avantajı sayesinde Discord, WhatsApp gibi servislerde kullanılır.

İki kanal kullanan ses sistemi (sol/sağ). 1881'de Paris'te ilk kez denendi, modern müziğin standardı.

Sıkıştırmasız ham PCM ses formatı. Stüdyo kayıtlarının tercihi, dosya boyutu büyük ama kayıpsız.

Yapay zeka algoritmalarıyla üretilen müzik. Sinir ağları milyonlarca şarkıdan örüntü öğrenip yeni eserler üretir.

Modern AI müzik modellerinin temeli. Gürültüden başlayıp adım adım temizleyerek müzik üretir.

Beyin yapısından esinlenmiş matematiksel model. AI müzik araçlarının kalbinde yatan teknoloji.